Đất đèn là gì? Những tác dụng của loại chất này trong đời sống

Đất đèn là gì? Có thể nhiều bạn chưa nghe tới đất đèn, nhưng đây là một chất được sử dụng khá nhiều. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cơ bản về loại chất này. Hãy cùng tìm hiểu nhé.

Đất đèn là gì?

Đất đèn là một hợp chất hóa học của Canxi và Cacbon. Tên gọi của hợp chất này là Canxi Cacbua, (tên tiếng anh: Calcium carbide), công thức hóa học là CaC2. 

Màu sắc của đất đèn phụ thuộc vào kích cỡ, tạp chất từ đen cho đến trắng xỉn. Thông thường đất đèn có màu xám hoặc màu nâu. Khi đất bị ẩm, nó sẽ sinh ra mùi hăng khó chịu.

Đất đèn là gì?

Đất đèn là gì?

Xem thêm

Đất phù sa là gì? Những đồng bằng phù sa lớn của Việt Nam

Đất mặn là gì? Làm thế nào để cải tạo và sử dụng đất mặn

Quy trình sản xuất đất đèn

Sau khi tìm hiểu đất đèn là gì, chúng ta hãy tìm hiểu về quy trình sản xuất hợp chất hóa học này. Canxi Cacbua thường được sản xuất theo quy mô công nghiệp trong các lò hồ quang ở nhiệt độ 2.000 °C. Nguyên liệu là vôi sống và than cốc. Phản ứng điều chế CaC2:  CaO + 3C → CaC2 + CO (2.000 °C).

Các phương pháp nhiệt truyền thống như sử dụng củi, than chì không thể tạo được nhiệt độ 2.000 °C. Vì vậy, phản ứng phải được thực hiện trong lò hồ quang với các thanh điện cực bằng than chì. 

Sản phẩm của phản ứng sinh ra khoảng 80% về khối lượng là canxi cacbua (có dạng hạt kích thước từ vài mm đến 50 mm). Chủ yếu những tạp chất nằm ở các hạt có kích thước nhỏ. Hàm lượng CaC2 trong sản phẩm được xác định bằng lượng khí axetilen tạo ra khi tác dụng với nước. 

Lò hồ quang điện chế tạo đất đèn

Lò hồ quang điện chế tạo đất đèn

Công dụng của đất đèn

Phần lớn chúng ta mới chỉ biết đến ứng dụng của chất này trong nông nghiệp. Tuy nhiên, đây là một hợp chất có vai trò quan trọng trong sản xuất công nghiệp.

Sản xuất đèn xì Axetilen

Phương trình phản ứng dùng để sản xuất Axetilen từ đất đèn và hơi nước được biểu diễn như sau:

CaC2 + 2H2O → C2H2 + Ca(OH)2

Phản ứng này là cơ sở của việc sản xuất khí axetilen công nghiệp và cũng là công dụng chính của đất đèn.

Chủ yếu ngày nay axetilen được sản xuất bằng cách đốt một phần khí methane (CH4) hoặc như một sản phẩm phụ xuất hiện trong dòng ethylene (C2H5) từ sự nứt vỡ của các hydrocacbon.

Chế tạo đèn xì Axetilen là ứng dụng chính của đất đèn

Chế tạo đèn xì Axetilen là ứng dụng chính của đất đèn

Chế tạo thép

Trong công nghiệp chế tạo thép, đất đèn được sử dụng với một số mục đích như sau:

– Khử lưu huỳnh trong sắt (gang trắng, gang xám và thép).

– Dùng làm nhiên liệu sản xuất thép, chuyển các vụn sắt thành dạng lỏng (tùy theo tính kinh tế).

– Tác dụng chống oxy hóa trong các thiết bị múc kim loại.

Ứng dụng trong công nghiệp chế tạo thép

Ứng dụng trong công nghiệp chế tạo thép

Chế tạo Pin

Một ứng dụng khác của đất đèn đó là trong chế tạo pin. Người ta còn dùng khí axetilen từ đất đèn để sản xuất muội than. Đây là một thành phần không thể thiếu trong chế tạo pin. Muội than hay còn được gọi là muội axetilen.

Nguyên liệu để chế tạo pin

Nguyên liệu để chế tạo pin

Ứng dụng trong nông nghiệp

Đây là ứng dụng thân thuộc với nhiều người nhất. Đất đèn là loại hóa chất thường được dùng để giấm, ủ các loại trái cây. Kích thích những trái cây này mau chín hơn. 

Trái cây được giấm bằng đất đèn

Trái cây được giấm bằng đất đèn

Đất đèn có độc hay không?

Đất đèn có một ứng dụng trong nông nghiệp đó là giấm thúc hoa quả nhanh chín hơn. Nhưng đây là một việc hết sức nguy hiểm. Trong đất đèn chứa một lượng Asen và Photpho. Khi đất đèn tác dụng với nước sẽ tạo ra khí axetylen. Khí asen, phốt pho và axetylen là nguyên nhân gây ra hàng loạt các vấn đề sức khỏe. Như chóng mặt, nhức đầu, buồn ngủ, rối loạn tâm trạng, rối loạn tâm thần, co giật và thiếu oxy dẫn đến tức ngực khó thở, mất trí nhớ,…

Vì vậy ở nhiều nước đã cấm sử dụng đất đèn kích thích hoa quả trong nông nghiệp. Tuy nhiên, một số gian thương vẫn vì lợi nhuận mà bán rẻ lương tâm. Chà đạp lên sức khỏe của người tiêu dùng.

Vừa rồi, mình đã cùng các bạn tìm hiểu “Đất đèn là gì?”. Cùng với đó, chúng ta đã cùng tìm hiểu những công dụng cách điều chế và sự độc hại của hợp chất này. Hy vọng rằng những thông tin mình vừa chia sẻ về đất đèn sẽ hữu ích với các bạn.